Misschien sta je er niet bij stil, maar dit jaar bestaat de Risse 60 jaar. Zestig jaar waarin duizenden mensen in en rond de gemeente Weert een plek vonden om mee te doen. Al voelt het gebouw aan de Risseweg voor velen vertrouwd, de inhoud is ingrijpend veranderd.
Wie door Weert rijdt, heeft de nieuwe campagne van de Risse niet kunnen missen. Felle borden met gezichten van mensen die je misschien kent — uit je straat, je sportclub of de supermarkt. Geen opgepoetste verhalen, maar herkenbare mensen die allemaal één ding met elkaar delen: ze dragen bij. Aan werk, aan hun omgeving, aan onze samenleving. En hun verhaal? Dat had zomaar het jouwe kunnen zijn.
Daarover ging ik in gesprek met Niek Eijsberg, directeur van de Risse. Op de heetste dag van juli spraken we niet over beleidsnota’s of doelgroepen, maar over mensen. En over een visie die verder reikt dan betaald werk alleen.
“Wij zijn geen productiebedrijf meer”
Toen Niek vier jaar geleden begon bij de Risse, was het bedrijf allang geen traditionele sociale werkplaats meer. Maar dat beeld leefde nog steeds. “De Risse heeft altijd goed werk geleverd, daar ben ik trots op. Maar we moesten zichtbaarder maken wat we nu zijn,” vertelt hij. “Niet omdat het oude niet deugde, maar omdat we inmiddels veel meer doen.”
Onder zijn leiding transformeert de Risse van sociaal ontwikkelbedrijf naar ontwikkelcampus. Geen plek waar je ‘aan het werk gezet wordt’, maar waar mensen met een ondersteuningsbehoefte begeleid worden naar wat voor hen werkt. Dat gebeurt niet alleen binnen de muren van het bedrijf, maar ook bij 640 regionale werkgevers, in samenwerking met partners in het onderwijs, de zorg en gemeenten.
En dat werkt alleen als iedereen meedoet.
Van schotten naar schakels
“Samen maken we werk van talent,” is de visie van de Risse — ontwikkeld met partners én met de mensen zelf. Vooral dat samen is een belangrijk speerpunt. “Zonder mensen in hokjes te stoppen,” benadrukt Niek. Geen onderscheid tussen wie wel of niet in een regeling valt, tussen jong en oud, tussen praktisch of theoretisch geschoold. De vraag is: wat heb jíj nodig om bij te kunnen dragen?
“Voor de een is dat taalondersteuning, voor de ander structuur, en weer iemand anders heeft gewoon een werkgever nodig die durft te investeren,” zegt hij. “Maar állemaal hebben ze iets in zich wat waardevol is.
Daarom werkt de Risse met onderwijsinstellingen zoals Gilde en de Widdonkschool, met zorgpartners als PSW en Land van Horne, én met ondernemers uit de regio. Samen bouwen ze aan een netwerk waarin mensen niet tussen wal en schip vallen.
“Onze samenleving is nog te gefixeerd op betaald werk”
We praten verder over werk, waaraan velen hun status en identiteit ontlenen. Niek is daar uitgesproken over: “In onze maatschappij wordt nog te veel gekeken naar betaald werk als dé graadmeter van succes. Maar wat gebeurt er als dat werk wegvalt? Ben je dan ineens minder waard?”
Hij haalt een vergelijking aan met vrijwilligerswerk, mantelzorg of mensen die hun wijk schoonhouden. “Dat zijn vaak onbetaalde bijdragen met een enorme maatschappelijke waarde. Maar die tellen zelden mee als het gaat om status.”
Hij droomt van een samenleving waarin iedereen — met of zonder loonstrook — gewaardeerd wordt om de impact die hij of zij heeft op de directe omgeving. “Ik geloof in lokaal denken. In kleine, betekenisvolle acties die je samenleving sterker maken.”
“Werkgevers doen vaak meer dan je denkt”
Ook werkgevers krijgen in het publieke debat niet altijd de waardering die ze verdienen. “Er wordt vaak gedacht dat bedrijven misbruik maken van goedkope arbeidskrachten. Maar de realiteit is anders,” zegt Niek. “De meeste ondernemers willen echt iets betekenen. Maar ze weten vaak niet hóé.”
Daarin ziet hij een taak voor de Risse: het wegnemen van drempels, zorgen voor begeleiding en vooral: uitleggen wat het vraagt om inclusief te ondernemen. “Personeel vraagt aandacht. En mensen met een ondersteuningsbehoefte vragen soms nét wat meer. Maar de winst zit in de menselijkheid.”
“Geen hek meer rond het terrein”
De ambities van de Risse reiken verder dan labels en loonkosten. In 2030 moet het terrein volledig zijn getransformeerd tot een open ontwikkelcampus. “Letterlijk zonder hek,” zegt Niek. “Iedereen moet zich welkom voelen. Of je nu van Gilde komt, van Kwadrant of cliënt bent bij PSW — je bent onderdeel van hetzelfde geheel.”
Een omgeving waar ontwikkeling, samenwerking en gelijkwaardigheid voelbaar zijn. “We laten zien dat het anders kan. En dat doen we samen.”
Tot slot: niet wat je doet, maar wat je betekent
Het gesprek met Niek blijft hangen. Misschien omdat het schuurt. Omdat het je confronteert met hoe vanzelfsprekend we betaald werk als maatstaf hanteren. Of misschien omdat het hoop geeft: dat we als samenleving de ruimte hebben om anders te kijken, menselijker te denken, rechtvaardiger te handelen.
Wat mij bijblijft is deze:
“Niet wat je doet, maar wat je betekent.”
En wie de moeite neemt om achter die kleurrijke borden langs de weg te kijken, ziet een organisatie die dat al lang begrepen heeft.